Bator prawie noc

ŚWIAT KOCIAR I KOTOJADÓW – CZYLI „CIEMNO PRAWIE NOC” JOANNY BATOR

Wałbrzych – miasto szare, bure i ponure będące tłem akcji, która wciąga tak bardzo, że można połknąć ją jednym haustem.

Szybkie przeglądnięcie książki skutkowało zniechęcającą refleksją. Ot, kolejne arcydzieło z menelskim słownictwem, hejterską złością, obrzydliwymi zapachami i brudem, od którego wszystko się lepi. Przypomina receptę na «wybitną» czarno-białą fotografię przedstawiającą wraki ludzkie w zakamarkach slamsów albo ruin najnowszej wojny.

Weź pół tuzina trupów, polej wiadrem krwi i kubkiem spermy, posyp nieświeżym mięsem i cmentarnymi kośćmi, schowaj do piwnicy. O północy wyciągnij, dodaj trochę Żyda, Francuza Niemca, Cygana i transeksualisty, nie zapomnij o zboczeńcach, oszustach, samobójcach i gawiedzi naiwnej a oszalałej religijnie. Przypraw pieprznym słownictwem doprawiając internetowym bluzgiem. Wydawałoby się, że tak absurdalny przepis na kryminał nie może się udać. A jednak wraz z upływem każdej przeczytanej strony tempo akcji rośnie, książka wciąga intrygą a pojawiające się i powracające postaci nagle uzyskują nowego wymiaru. Nagromadzenie postaci niezwykłych i szalonych wcale nie wydaje się przesadzone kiedy ich życie umiejscowione zostaje w mrocznych zakamarkach Wałbrzycha i Zamku Książ.

Już w początkowej fazie zagłębienia się w czeluściach obrzydliwego i znienawidzonego Wałbrzycha, Joanna Bator sprawia, że odbiorca pragnie zobaczyć go na mapie i upewnić się, iż istnieje on naprawdę. Byłoby całkiem do rzeczy, gdyby bohaterowie okazali się być również postaciami rzeczywistymi. Ale oni mają tutaj inną funkcję do spełnienia – są wzajemnie wspierającymi się elementami układanki w otoczce wałbrzyskiego klimatu jaki wymyśliła dla odbiorcy autorka. Wszędzie czuć bród, smród i ubóstwo – przenika ono w każdym jednym, mistrzowskim, zdaniu tak dobitnie, że nawet zamykając na chwilę książkę, w celu złapania oddechu, wyobraźnia nie chce przestać pracować.

„Ciemno prawie noc” zdecydowanie nie ma być kolejną bajką do poduszki dla dzieci o Zamku Książ i pięknej Daisy noszącej na szyi wymarzone perły, a mroczny Wałbrzych jest celowym zabiegiem autorki przygotowującym czytelnika do wstrząsu, jakiego zazna pod wpływem zdarzeń owianych grozą. Kryminał nie może dziać się w bajkowej, pełnej spokoju scenerii i Bator doskonale o tym wie. Inaczej zamysł stopniowego wprowadzania czytelnika w grobowy nastrój, by za chwilę z łatwością oswoił się z tragedią, spaliłby na panewce.

Autorka umiejętnie buduje napięcie stosując niemalże homeryckie retardacje w postaci szczegółowych opisów wspomnień z dzieciństwa, jak się potem okazuje, nie są one bezcelowe. Każdy wątek jest ze sobą ściśle powiązany i nic nie dzieje się bez zamysłu. Dzieciństwo to bardzo ważny okres w życiu każdego człowieka, szczególnie pierwsze lata życia, budują się wówczas fundamenty rozwoju psychicznego oraz intelektualnego. Alicja Tabor nie miała szczęśliwego dzieciństwa, dorastała bez matki, w cieniu starszej siostry, Ewy. Więź emocjonalna między dziewczynkami miała ogromny wpływ na dorosłe życie Alicji. Każda czynność wykonywana przez nią miała być spełnieniem marzeń zmarłej siostry. Ta psychologiczna strona książki na pewno znajdzie wielu zwolenników, którzy utożsamią się z główną bohaterką, ale nie stanie się ona dla nich drogowskazem. Być może w tych silnych relacjach jest odrobina rozsądku podyktowanego chęcią chronienia młodszej siostry przed wizerunkiem matki, wariatki ale czy Ewa nie była jedną z wielu nastolatek, której dobrze żyło się w wyimaginowanym świecie chcąc wyprzeć to, co najgorsze i wtórując przy tym ojcu – marzycielowi?

Książka należy do popularnego ostatnio gatunku kryminałów osadzonych w realiach konkretnego miasta i w konkretnym czasie, mam tu na myśli książkę Błażeja Przygodzkiego „Z chirurgiczną precyzją” czy cykl kryminałów Marka Krajewskiego o Eberhardzie Mocku ( „Śmierć w Breslau”, „Koniec świata w Breslau”, „Widma w mieście Breslau”,”Festung Breslau”, „Dżuma w Breslau” „Głowa Minotaura”).

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *