bariery architektoniczne

BARIERY ARCHITEKTONICZNE I URBANISTYCZNE UNIWERSYTETU IM. ADAMA MICKIEWICZA

Kwestia występowania barier architektonicznych i urbanistycznych jest współcześnie jednym z najistotniejszych problemów z którymi zmagają się osoby niepełnosprawne w codziennym życiu.

Wydaje się, iż w obecnych czasach, przy nieustannie wzrastającej świadomości drugiego człowieka, taki problem nie powinien istnieć. Jednak bardzo często zdarza się, że bariery występujące w budynku oraz jego otoczeniu (np. brak windy czy zbyt wąskie drzwi) stanowią przeszkodę w aktywności wielu osób w danej przestrzeni. Osoby niepełnosprawne bywają zniechęcone ciągłymi utrudnieniami, więc stopniowo wycofują się z życia społecznego. Ciągła walka z przeszkodami staje się nie lada wyzwaniem, z którym osoby z dysfunkcjami próbują się zmierzyć, aby choć po części normalnie funkcjonować z pozostałymi użytkownikami enklawy społecznej.

Podejmując tematykę związaną z barierami należy się przyjrzeć terminologii stosowanej w jej określaniu. Barierą architektoniczną nazywamy wszelkie utrudnienia, występujące w budynku i ich elementach zewnętrznych, które ze względu na rozwiązania techniczne, konstrukcyjne lub warunki użytkowania uniemożliwiają albo utrudniają swobodę ruchu osobom. Natomiast barierami urbanistycznymi są ograniczenia uniemożliwiające lub utrudniające dogodne warunki ruchu w obszarach zurbanizowanych.

My, jako członkowie sekcji GS-E postanowiliśmy zbadać ten problem, by sprawdzić, jakie bariery architektoniczne i urbanistyczne utrudniają życie niepełnosprawnym studentom na ich uczelni. Powyższe zjawisko zostało zanalizowane na podstawie specjalnie przygotowanego formularza, stworzonego zgodnie z obowiązującymi dokumentami prawnymi. Dodatkowo, aby poruszany problem był jak najlepiej oceniony, postanowiliśmy przyjrzeć się tej sytuacji z punktu widzenia osoby niepełnosprawnej, dlatego też wypożyczyliśmy wózek inwalidzki oraz kule ortopedyczne na których ruszyliśmy w teren. Inwentaryzację przeprowadziliśmy na wszystkich wydziałach UAM (14 wydziałów zlokalizowanych na obszarze miasta Poznań oraz zamiejscowy wydział zlokalizowany w Kaliszu). Wyjściowy formularz zawierał 85 elementów do zbadania, a ich głównymi sektorami były: przystanek, parking, wejście do obiektu, oznaczenia, winda, toalety, dziekanat, biblioteka, sale ćwiczeniowe, aula i bufet.

Efektem końcowym naszych badań jest ranking wydziałów ułożony według stopnia przystosowania budynków i ich najbliższego otoczenia do potrzeb osób niepełnosprawnych.

1.

Wydział Pedagogiczno-Artystyczny w Kaliszu

82,19%

2.

Wydział Chemii

80,00%

3.

Wydział Filologii Polskiej i Klasycznej

76,19%

4.

Wydział Fizyki

75,00%

5.

Wydział Biologii

71,25%

6.

Wydział Nauk Politycznych i Dziennikarstwa

70,67%

7.

Wydział Nauk Geograficznych i Geologicznych

65,19%

8.

Wydział Matematyki i Informatyki

63,75%

9.

Wydział Nauk Społecznych i Wydział Studiów Edukacyjnych

63,28%

10.

Wydział Prawa i Administracji

62,50%

11.

Wydział Historii

56,47%

12.

Wydział Neofilologii i Wydział Anglistyki

55,29%

13.

Wydział Teologii

45,21%

Obiektami przyjaznymi niepełnosprawnym są przede wszystkim nowe budynki (Wydział Pedagogiczno-Artystyczny w Kaliszu, Wydział Chemii). Nie stało się to regułą, czego przykładem jest ponad stuletnia siedziba Wydziału Filologii Polskiej i Klasycznej. Collegium Maius wysokie noty zawdzięcza odpowiedniej polityce władz dziekańskich, przystosowujących zastaną architekturę do potrzeb swych studentów.

Najlepszym wydziałem, który uzyskał najwięcej punktów jest stosunkowo młody budynek zamiejscowego wydziału UAM w Kaliszu. Obiekt spełnia większość przyjętych norm, realizując w ponad 82% przyjęte przez nas założenia wydziału “idealnego”, pozbawionego wszelkich barier dla jego użytkowników. Poczynając od otoczenia, przez parking i sam wydział, nie napotkaliśmy praktycznie żadnych trudności w poruszaniu się. Na szczególną uwagę zasługują bardzo dobrze przystosowane dla osób niepełnosprawnych nowoczesne łazienki oraz przestrzenność zapewniająca swobodę ruchu osobom poruszającym się na wózkach. Elementami, które zaniżyły ocenę wydziału, okazały się brak sygnału dźwiękowego w windzie oraz oznaczeń alfabetem Braille’a, kolorystycznych czy przeszklonych drzwi na terenie obiektu, co powinno być podstawowym wyposażeniem w nowoczesnym budownictwie. Bardzo dobrze dostosowanym salom wykładowym i ćwiczeniowym (tablice zawieszone na odpowiedniej wysokości, odpowiednia wysokość ławek) brakowało tylko przenośnych pulpitów oraz pętli indukcyjnej. W związku z remontem bufetu, nie mogliśmy go ocenić, jednak dostanie się do niego stanowiłoby problem, gdyż znajduje się on w starej części wydziału, do której prowadzą schody. W tym wypadku windę stanowią portierzy, którzy pomagają studentom z niepełnosprawnością przemieścić się w kierunku bufetu i akademika.

Na drugim miejscu naszej klasyfikacji uplasował się Wydział Chemii zlokalizowany na Kampusie UAM. Jest łatwo dostępny pod względem komunikacyjnym, gdyż kursy autobusowe wykonywane są bardzo często, zawsze pojazdem niskopodłogowym. Samo dojście z przystanku do budynku nie wypadło najlepiej – brakuje rozróżnienia nawierzchni na ścieżkę rowerową oraz chodnik dla pieszych; wypustek w płytach chodnikowych czy równości w podłożu. Parking spełnia wszelkie kryteria – znajduje się blisko głównego wejścia, które jest przystosowane dla osób niepełnosprawnych, ponadto odpowiedniej wielkości miejsca parkingowe są bardzo dobrze oświetlone. Niestety przechodząc do budynku wracamy znów do ostatnich już, lecz negatywnych cech. Wejściowe drzwi są nieco za ciężkie i brakuje na nich oznaczeń dla osób niewidomych oraz informacji o możliwości korzystania z obiektu z psem przewodnikiem. Na szczęście usunięto wszelkiego rodzaju wycieraczki, progi czy uskoki, które mogłyby utrudniać dostanie się budynku osobie na wózku inwalidzkim. Winda na tym wydziale posiada wszystkie możliwe pozytywne cechy – odpowiednie wymiary, sygnał dźwiękowy, kontrastowe przyciski oraz oznaczenia dla osób niewidomych. Toaleta, która znajduje się na parterze, jest łatwo dostępna i prawie w pełni przystosowana dla niepełnosprawnych; brakuje w niej jedynie lustra. Zarówno w dziekanacie jak i w bibliotece pulpity są odpowiedniej wysokości, a pozostała infrastruktura, taka jak pulpit, bramki czy ławki została dostosowana do potrzeb niepełnosprawnych. Jedyny problem jaki można napotkać w bibliotece tego wydziału to zbyt wąskie przejścia między regałami oraz nieco za ciężkie drzwi. Sale ćwiczeniowe spełniają wszystkie wymogi, wyposażone są w przenośne pulpity, mają łatwy dostęp do tablicy oraz szerokie przejścia między ławkami. Bufet na Wydziale Chemii także został zaprojektowany z myślą o osobach niepełnosprawnych i wyposażony został tak, aby osoba na wózku inwalidzkim bez problemu mogła samodzielnie zamówić posiłek.

Ranking zamykają Wydziały: Teologii, Neofilologii i Anglistki. Jednostki te w swych działaniach na rzecz niepełnosprawnych studentów borykają się z wieloma problemami, miedzy innymi jest to brak oznaczeń, nierówności podłoża oraz ogólne złe przystosowanie biblioteki i dziekanatu dla osób poruszających się na wózku inwalidzkim (np. zbyt wysoki pulpit).

Niechlubnym wynikiem w naszym rankingu może poszczycić się Wydział Neofilologii i Anglistyki znajdujący się w centrum miasta przy Alei Niepodległości. Już pod względem samej dostępności komunikacyjnej wydział ten wypada miernie w porównaniu do innych jednostek. W okresie wykonywania przez nas badań przystanek autobusowy usytuowany najbliżej wydziału nie był obsługiwany przez żaden autobus. Jedynym rozwiązaniem był dojazd tramwajem do przystanku Wierzbięcice, jednak dojście do głównego budynku wiązało się z pokonaniem przejścia podziemnego wyposażonego jedynie w schody. Droga doprowadzająca do budynku, była wystarczająco szeroka, lecz napotka się tam na nierówności podłoża, a wypustek w płytach chodnikowych, linii ostrzegających czy różnego rodzaju nawierzchni daremnie możemy tam szukać. Sygnalizacja świetlna umiejscowiona przy przejściu dla pieszych posiada jedynie sygnał świetlny, natomiast brak w niej sygnału dźwiękowego oraz możliwości wydłużenia zielonego światła. Na wydziale znajduje się za mało miejsc parkingowych dla osób niepełnosprawnych w porównaniu do liczby studentów. Ponadto miejsca te są znacznie oddalone od wejścia z rampą, która jest przystosowana dla osób na wózkach inwalidzkich. Główne drzwi wejściowe są przeszklone i posiadają stosowne oznaczenia dla osób niepełnosprawnych. Chlubą tego wydziału są: podnośnik oraz winda o odpowiednich wymiarach dla wózków inwalidzkich, wyposażone w sygnał dźwiękowy i oznaczenia dla osób niewidomych. Do gorzej przystosowanych pomieszczeń w tym budynku należy toaleta. O ile drzwi i wszelkiego rodzaju uchwyty usytuowane są na dogodnej wysokości, o tyle umywalka znajduje się za wysoko; brakuje także regulowanego lustra. W dziekanacie i w bibliotece osoba niepełnosprawna napotka na zbyt wysoki pulpit, aby móc samodzielnie załatwić bieżące sprawy studenckie, a i bufet jest miejscem nieosiągalnym, bowiem aby dostać się do niego trzeba pokonać schody. Sale ćwiczeniowe przeważnie są dostosowane do potrzeb osób niepełnosprawnych.

Najgorzej przystosowanym obiektem dla osób niepełnosprawnych spośród wszystkich analizowanych jednostek okazał się Wydział Teologii zlokalizowany na Ostrowie Tumskim. Problem barier w tej jednostce rozpoczyna się już na przystanku komunikacji miejskiej. W przypadku taboru tramwajowego osobę niepełnosprawną czeka przedostanie się przez przez przejście podziemne bez windy. Podobną sytuację spotykamy wysiadając z autobusu, bowiem najkrótsza droga do wydziału prowadzi przez schody również bez windy, czy rampy. Ze względu na nią, większość osób decyduje się na pokonanie dłuższej drogi, pełnej nierówności, ubytków i bez profilowanych krawężników. Pierwszą z niedogodności w głównym gmachu wydziału są schody prowadzące na parter. Owszem budynek wyposażony jest w urządzenie zapewniające wjazd na pierwszą kondygnację, jednak należy wspomnieć, że maszyna służy tylko temu, aby pokonać schody prowadzące na poziom 0 w obiekcie. Nie istnieje możliwość dostania się na wyższe piętra wydziału. Powód takiej sytuacji jest jeden- brak windy. Obecnie w żadnym użytkowanym segmencie nie ma windy, a jej brak generuje następne bariery dla osób niepełnosprawnych. Jedną z nich jest dziekanat znajdujący się na pierwszym piętrze, który nie jest przystosowany dla niepełnosprawnych studentów. Biblioteka również nie zapewnia użytkownikom sprawnego korzystania z materiałów bibliotecznych. Wąski wiatrołap z ciężkimi drzwiami, progiem i nieprawidłowo dopasowanymi wycieraczkami oraz zbyt małe odległości między regałami dopełniają czarny obraz wydziału. Sale ćwiczeniowe w większym stopniu są dostosowane do potrzeb osób niepełnosprawnych, jednak zbyt ciężkie drzwi, brak możliwości wjazdu na katedrę, zbyt wysoko umieszczona tablica, to nadal główne mankamenty pomieszczeń. Tylko toaleta umieszczona na parterze jest wyposażona prawie we wszystkie badane elementy, poza regulowanym lustrem oraz szerokością umywalki.

Przeprowadzone przez naszą sekcje badania pozwoliły szczegółowo zapoznać się z problemem barier architektonicznych i urbanistycznych na wszystkich wydziałach UAM. Wydawać by się mogło, że projektując budynki użyteczności publicznej, zwłaszcza dla tak dużej populacji jaką są studenci, rozwiązania architektoniczno-urbanistyczne powinny być tak przemyślane już na etapie planowania, że nie powinny one stanowić jakichkolwiek barier w późniejszym użytkowaniu obiektu budowlanego czy przestrzeni sąsiadującej. Jednak w rzeczywistości tak się nie dzieje, co zaobserwowaliśmy wykonując nasz projekt. Niektóre budynki spełniając wszystkie kryteria budowlane, są wspaniałym środowiskiem do życia i funkcjonowania osób niepełnosprawnych; inne niestety stanowią poważne utrudnienia, a czasem i zagrożenie dla osób z dysfunkcją ruchową. Omawiane zjawisko w przestrzeni publicznej wciąż pozostaje niewygodnym tematem, budzącym wiele kontrowersji. Pamiętajmy, że osoby niepełnosprawne mają takie samo prawo do normalnego funkcjonowania, jak osoby zdrowie, dlatego powinniśmy im to ułatwić, poprzez eliminacje barier z naszego otoczenia.

Powyższy artykuł nie zawiera szczegółowych danych dotyczących każdego z wydziałów, a jedynie najistotniejsze spostrzeżenia oraz ranking badanych jednostek. Osoby zainteresowane poznaniem szczegółowych wyników naszej pracy zachęcamy do kontaktu. Zapraszamy również do współpracy: e-mail: skng.poznan@gmail.com

Autorzy: Katarzyna Gruszczyńska, Karolina Kmieciak, Zuzanna Orchowska, Aleksandra Przybylska, Aleksandra Walkówka, Adrian Rutkowski- kierownik Sekcji Geografii Społeczno-Ekonomicznej

Jedna myśl nt. „BARIERY ARCHITEKTONICZNE I URBANISTYCZNE UNIWERSYTETU IM. ADAMA MICKIEWICZA”

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *